Ferrante in woord en beeld

Lila en Elena groeien samen op in een volkswijk in het Napels van de jaren vijftig, een tijd waarin het ondenkbaar is dat meisjes hun tijd verspillen met leren. De intelligente Lila moet van school om te gaan werken. Ze probeert aan haar milieu te ontsnappen door jong te trouwen. Haar beste vriendin Elena mag wél verder leren, maar beseft maar al te goed hoeveel slimmer Lila is. En mooier. De geniale vriendin is de eerste van Ferrantes vier Napolitaanse romans, waarin zij met groot inlevingsvermogen en in een onnavolgbare stijl vertelt over twee vrouwen en hun levenslange vriendschap, die even sterk om liefde als om rivaliteit draait. Ferrante vertelt met het verhaal van Lila en Elena ook het verhaal van een wijk, een stad en een land in een tijd vol veranderingen.”
(bespreking van ‘de geniale vriendin‘)

(https://www.boekbeschrijvingen.nl/ferrante-elena/ferrante.html)

Ik pluk dit simpelweg van het net. Voel me een een dievegge, een ‘veilige’, want ik noteer de link. Maar vooral wil ik een zwa(a)r(tgedrukt) misverstand recht zetten.
Heel lang heeft men gedacht dat de auteur Elena Ferrante van de vier Napolitaanse romans een vrouw is met feeling voor vriendschap tussen twee opgroeiende kinderen, jongeren en volwassenen. Ik las de boeken ook met die wetenschap en veronderstelling. ‘Zij’ is echter de 74-jarige Domenico Starnone, een ‘oudere’ man die zich perfect kan inleven in dit verhaal van vriendschap, hartstocht, psychologische diepgang tussen vrouwen, tussen vrouwen en mannen.

Ondertussen heb ik de eerste twee romans letterlijk verslonden.
Ik pik ook het verhaal van de tweede roman ‘De nieuwe achternaam‘ via dezelfde website. Dat bespaart me ‘kersttijd’.

In De nieuwe achternaam volgen we het leven van Lila en Elena, twee vriendinnen uit een armoedige wijk in Napels. Lila is op haar zestiende getrouwd, maar krijgt met haar nieuwe achternaam algauw het gevoel dat ze zichzelf kwijtraakt. Haar turbulente huwelijk komt zwaar onder druk te staan. Elena voltooit als voorbeeldige leerling het gymnasium, maar door haar eenvoudige afkomst worstelt ze met haar universitaire ambities. Ze voelt zich in de wijk niet meer thuis, daarbuiten evenmin. De twee vriendinnen verliezen elkaar uit het oog, vinden elkaar terug, blijven zich aan elkaar spiegelen. Ferrante laat zien hoe Lila en Elena, die we zagen opgroeien in De geniale vriendin, volwassen worden, beiden op zoek naar een manier om hun lot in eigen hand te nemen.”

De boeken zijn heerlijk verslavende lectuur, het verhaal van Elena en Lila start in een volkse wijk in de omgeving van  Napels.
Prachtige, eenvoudige zinnen beschrijven hoe de wereld echt in elkaar zit, hoe een mens zich kan voelen (hoe vaak heb ik zinnen gelezen én herlezen, omdat ik mezelf erin weerspiegeld zie, ook al zijn de omstandigheden compleet anders)
Het voelen is  vooral (h)eerlijk, ingetogen, warm en koud tegelijk, ontroerend tastbaar soms, herkenbaar.
Zonder enige overdrijving, het leven zoals het is en zich afspeelt, het bewijs dat genen en opvoeding een blijvende rol spelen bij het verder opgroeien.
Ik voel hun pijn én hun streven tot in mijn vingertoppen.

Waarom ik deze boeken nu reeds beschrijf?
Ik zit nog maar net halverwege de vele pagina’s lectuur, vier lijvige boeken dik.

Op Canvas ( Belgische TV-zender ) wordt in vijf afleveringen (de dagen tussen kerst en nieuwjaar)  de film van ZIJN eerste boek getoond. (Ook het tweede  staat al klaar.) De serie staat hier geprogrammeerd, ik ben geen fan van ‘in stukjes kijken’, ik wil me totaal onderdompelen!, maar ik lees  wel reeds de bespreking van de ‘verbluffende film‘ van de regisseur Saverio Costanzo in de krant.
En die maakt me heel nieuwsgierig, uitkijkend en verlangend naar.
Perfect kan ik film en boek straks vergelijken, want ze beheersen op hetzelfde moment mijn denken.  (voer voor een volgend logje?)
De wijk waar de meisjes groot worden  is nagebouwd in 20 000m² decors.
Elena Ferrante heeft intensief meegewerkt aan deze reeks via mail, hij vond het heel belangrijk dat de acteurs de ‘juiste blik hadden‘.  Duizenden meisjes passeerden de revue vooraleer de juiste keuze werd gemaakt.
Ze stralen ‘vuur en melancholie, een zeldzame combinatie‘ uit. Dat belooft!

Die reeks wordt, naast  vele leesuurtjes in deze stemmige kerstvakantie, een groot uitkijkpunt.

 

Advertenties

Mijn oudjaarsbrief

Beste ik,

Een nieuwjaarsbrief kan ik niet schrijven
over drugs noch drank noch misdrijven
waarbij ik zou kunnen beloven
deze het komend jaar uit te doven
dus blik ik heel graag even terug
reeds meer dan elf maand achter de rug

De winter was vrij zwaar
ik vond geen warmteregelaar
toen heel onverwacht mijn vader ging
het leek alsof de wereld verging
de hersens verdronken in TGA
enkel anderen vertelden het me na

Toen kwam de lente met wat kleur
haar geur trok me uit die sleur
een tuin die opleeft
een zon die warmte geeft
vele reisjes, kort en lang
brachten het piekeren in schommelgang

En dan die lange hete zomer
dromer, lomer, slomer
mijn fiets reed heel veel kilometer
een ware calorieënvreter
voor een levensgenieter als ik niet echt
wegens téveel aan het zoet gehecht

De herfst met pracht en praal
kwam zonnig in ’t vervolgverhaal
uitstapjes blijven duren
cultureel in avonduren
fijn met sleutelfiguren
me verdiepen in lecturen
terug op de schoolbanken zitten
in moeilijke materie spitten
ontspannend en heerlijk babysitten

Nu zijn de vele lichtjes daar
pakjes en gouden  lintjes liggen klaar
het jaar was licht en zwaar
niet alles lijkt verteerbaar
soms ligt ze daar, die baksteen op de maag
bij één of andere levensvraag
maar steeds lukt het verbrijzelen
de grauwe gedachten gijzelen

Nog even heel fijn vieren
genieten van momenten op scharnieren
en dan kom jij, het nieuwe jaar
zo winterklaar en wonderbaar

Een dikke zoen
van je lieve kapoen
laat vooral niet na
een duit in ’t zakje te doen

(bijna) 1 januari 2019

 

 

 

Cold war

Een lieve blogdame uit het Dijle-land  wenst haar lezers, dus ook mij,  een ‘fijne zondag’. De zon bleek niet voorradig , de fijne dag  wel.
Met dank aan die ‘witte’, sfeerrijke ochtendwens; de sublieme film en nabespreking bij een vriendenetentje met lotte – de B(ekende)V(is) van 2018-,  glaasje wijn en zoetzachte Zabaglione.

Filmrecensies zijn voldoende te googelen op het ruime net.
Pawlikowski maakt een prachtige Kunstparel. De hoofdletter in de zin is vooral geen schrijf- noch tikfout.
De vele-tinten-grijs-beelden zijn intiem, schrijnend, lieflijk, stijlvol, sober, sfeervol, zitten barstensvol  ontroering.
De titel vertaalt het historische kader waarin het verhaal zich afspeelt én de destructieve, maar intense relatie tussen de hoofdfiguren. De liefde spat van het scherm, zonder ooit melodramatisch te worden. Want dan gaat deze schrijfster huiveren…
Ik ga hier vooral geen recensie schrijven (ik val in herhaling, hoort bij de jaren).
Maar drie schitterende momenten die me in hun pakkende greep (*) houden, zijn het vermelden waard.

Het beeld van twee mooie mensen in het bloemenveld met speciale zwart-wit-grijs-lichteffecten. De subliem bewegende foto blijft op mijn netvlies nazinderen.

Het moment dat zij, dronken van alcohol en onmogelijke liefde voor hem, onstuimig danst op de wervelende song van de Amerikaanse rock-‘n-rollband Bill Haley & His Comets. Luister even mee 🙂

Nog steeds lokt die pittige rockmuziek hier heerlijke herinneringen uit over een ver, jong verleden. Zij gaat ‘uit den bol’, ooit deed ik het haar voor.

De pakkende greep (*) wordt een warme en ijskoude wurggreep bij het slot van de film. Ik besef, tegenspraak in woorden, en toch zo waar.
Meer laat ik hier niet los, maar de symbolische woorden en passend beeld blijven in mijn geheugen gegrift.

 

 

 

 

mijmeringen voor de eerste steen

20181212_120033.jpg

 

op de hoek tussen straat en straat
troont statig het grote rust(ig)huis
amper één kilometer van m’n thuis
een ouderlingeninternaat

het wordt nu opgeheven
op open ruimte herbouwd
zo werd me toevertrouwd
mensen nieuwe ruimte geven

ik laat gedachten stromen
zal ik er ooit belanden
in leeftijd hier stranden
weer op adem moeten komen

aan kerktoren ben ik niet gebonden
overaltijd lukt het wennen
ik hoef geen terrein te verkennen
streek of plaats te doorgronden

wat dichter bij de kinderen misschien
dan trek ik weer Vlaanderen door
schrijf ik een logje of lees ik voor
zit ik te staren
leef ik in extra jaren
terwijl anderen de klussen klaren

de open vlakte helpt even bezinnen
geen echt warmtegevoel vanbinnen
ze is nog niet gelegd, die eerste steen
ooit moet ik erdoorheen
waar wil ik later heen

maar neen, veel te vroeg
tijd is er nog genoeg
die weide is nog niet aan mij besteed
ik ben jong en helemaal niet gereed
plannen bij de vleet
nog ver van de eindmeet
’t is maar dat je ’t weet

de compagnon

Zij leest de tweede Napolitaanse roman ‘de nieuwe achternaam’. Elena Ferrante sleept haar volledig mee in het prachtige, turbulente verhaal. Zij zit alleen in de lege treinwagon, meeslepende zinnen uit de mond van  twee mooie Italiaanse vriendinnen houden haar volledig in de ban. Ze kijkt niet op of om, ook niet als die man de treincoupé binnen wandelt, en een paar meter verder -net in haar vizier- plaats neemt.

Maar ook de man ziet haar niet zitten, hij praat , eindeloos en bijna zonder ademstop ‘met’ zijn overbuur, minutenlang, hij ratelt  over de falende Belgische regering, over de schandalige hevige betoging van de gele hesjes, over Bart De Wever en Helmut Lotti, over wat in de wereld gebeurt, over goed en  kwaad. Zijn Nederlands is niet feilloos, hij is allochtoon, maar hij is vrij goed verstaanbaar, op de snelheid na.

Concentratie wordt moeilijk bij haar, ze kijkt lichtjes verstoord vanonder haar wimpers naar de man, hij kijkt niet op. Zij wringt zich in allerlei bochten om de stille gesprekspartner te bespeuren, de meer dan geduldige luisteraar, is het een man of een vrouw?, een jong of ouder persoon?, een aandachtige of ongeïnteresseerde toehoorder?
Tot ze achterhaalt dat die partner  gewoon niet bestaat, niet mee-treint, niet mee-luistert, niet mee-hoort….
De statige rugleuning van de zitplaats tegenover hem lijkt de geduldige compagnon.

Zij kijkt verward, vermoedt iets van dronkenschap, of één of andere vorm van gekte? Maar hij spreekt helder en duidelijk, over de grote wereldproblemen.
Haar gluren wordt stilaan een verstomd toe-kijken én -horen.
Zijn beeld blijft de zitplaats.
Recht tegenover hem.

Tot hij haar opmerkt, en zijn  betoog verder tot haar richt, zonder zich echt op te dringen, hij gaat simpelweg door en door en door. Zij luistert naar zinvolle redeneringen, knikt ja en neen, schudt met het hoofd en glimlacht als klein teken van bevestiging, zegt geen woord (er is toch geen speld tussen te krijgen), maar  wendt haar ogen niet af, ze vindt zijn zinnen boeiend.
Hij spreekt, licht gebrekkig dus:   ‘mefrouw, mijn hoofd zit volle, ik moe  vertellen, ik stoor toch niete? (x5) , ik vertrouw maar three things, dat is mijn sak (hij duidt op zijn zak, zit er geld in of bedoelt hij zichzelf?), mijn god en mijn moedere” (waarbij hij  uitlegt dat  moeder zijn heilige is, die hij enorm respecteert en die zijn alles betekent)
‘Mefrouw’ blijft kijken, blijft knikken, blijft glimlachen, blijft gefascineerd luisteren naar het continue relaas.

Tot de trein stopt in Gent, hij rijdt door richting Kortrijk, zij stapt op, hij wenst haar attent een fijn WE, en praat onophoudelijk verder ‘met’ de onzichtbare overbuur.

Ik ben op mijn bestemming, voel me gegeneerd en toch betrokken bij het vreemde gebeuren, overweeg woorden die ik hoorde maar niet sprak, de Napolitaanse roman terug in mijn ‘sak’, what a strange, strange world….

Begrijpe wie kan….

Ik ga  bij de huisarts langs.
Mijn cholesterolwaarden staan te hoog (ik verwijt het mijn geërfde genen, maar mea culpa, ik ben en blijf een zoetekoek…)
Rode rijst helpt me niet langer uit  rode cijfers…

De dokter zegt laconiek :  ‘ Waarom een pil? Over tien jaar begin je toch sowieso aan allerlei ouderdomskwalen te lijden, en dan  moét je wel blijven verder doen, want die cholesterolpil dwingt je dan tot een langer leven ….

Euuuhhhh?????

het kind in mij

Met pinterest,
kleuterjaren uit een ver verleden,
gloednieuwe krijtstiften,
te grijze tuinbeelden achter de lege ruiten,
de tijd van het jaar,
de losse pols,
heimwee naar schoon-schrift op de schoolbanken
als beste maatjes
kom ik hier stilaan in winterse kerstsferen….

inCollage_20181206_094402958.jpg

De overblijvende  ramen,
want ja, her en der is nog een plekje vrij!,
kunnen kindjes binnenkort handtekenen.
Oma moet/mag nu minstens  een maand lang geen ruiten meer kuisen.
Als dat niet leuk is meegenomen?!