Doden komen tot leven

De zoon vertelt hoe hij in Indonesië een man, één doodsjaar oud, heeft bezocht.
Ik schrik en vind het eng klinken.

Gisteren zag ik de documentaire  van Lieve Blancquaert.
De laatste reeks van de drieluik over het leven : Birth Day; Wedding Day en nu dus ook Last Days.
Ik kan haar best smaken, ze fotografeert treffend, spreekt aangenaam, én  heeft mijn voornaam!

Last Days zijn de enige zekerheid voor élke mens, daar horen verhalen, rituelen, beelden, angsten, verdriet bij. Cultuurverschillen zijn vaak groot.

Ik nam  afscheid van meerdere lieve mensen. Heel graag wilde ik dicht bij hen zijn, maar telkens opnieuw werd het een harde confrontatie en kon ik me niet verzoenen met dit laatste onbeweeglijke beeld. Ze lagen er nochtans mooi en naturel bij.
Maar die ijskoude huid en gesloten ogen zorgden  telkens voor een schokeffect, dat ik moeilijk kon verteren en dat hardnekkig in mijn hoofd blijft malen.

Gisterenavond dus zag ik het ‘anders’ : op het Indonesische eiland Sulawesi bewaren ze de doden, soms gedurende meerdere maanden tot jaren. De gebalsemde lijken zijn niet dood, maar ziek en worden thuis opgeborgen in open kisten, krijgen eten, nieuwe kleren, aandacht en liefde, ze worden gekoesterd en verzorgd, ze leven samen in en met het gezin.
Het eerste zicht was erg luguber,  vaak was er  al enige ontbinding merkbaar.

Mensen sterven pas op de begrafenis, die gepaard gaat met een groots ritueel.
Dierbaren worden liefdevol ‘opgekuist’, mooi gekleed. Nog een laatste foto met de dode tussen hen in wordt getrokken, buffels worden geofferd op een wrede manier  als ‘vervoersmiddel naar de overgang’.
Dan gaan ze definitief de kist in, voorzien van eten, geld en cadeautjes.
Hele families worden geplaatst in de rotsholte.
Twee man is  9 maand bezig met het uitbeitelen van een holte van 2 bij 1.5 m. Om dan nog te zwijgen over de vele gangen naar  de voorouders.

Ze begraven de baby’s in bomen, omdat ze nog te gemakkelijk kunnen beïnvloed worden door boze geesten.

Soms moest ik de ogen sluiten, de ‘levende doden’ waren akelig om zien, de buffels werden afgeslacht met een kapmes door de keel en het duurde even voor ook zij echt dood waren.

En toch, toch vond ik het iets ‘troostends’ hebben, je als dode nog écht geliefd voelen (zonder weten)  in het ouderlijke huis. Doden horen daar bij het gewone leven, kinderen hebben geen angst, er blijft nauw contact. Er wordt gestreeld en gesproken.

Wij baren onze doden op in lijkenhuisjes, het schept afstand.

Nog altijd heb ik  ergens spijt dat ik mijn eigen vader niet hier thuis heb gehouden, die paar dagen voor de begrafenis. Nooit is deze optie voorgesteld, ik had geen flauw benul van die mogelijkheid en was ook een tijd (letterlijk) van de wereld.
Maar dit blijft sluimeren…. Kunnen we niet beter natuurlijk leren omgaan met de dood?

Advertenties

26 reacties op ‘Doden komen tot leven

      1. Mensen krijgen tegenwoordig zelfs de tijd niet meer om te rouwen. Flink zijn en doorgaan. Verdriet en rouw zijn niet zomaar te begrenzen. En flink zijn is ook niet altijd goed. Opgekropt verdriet kan nog meer leed veroorzaken op langere termijn.

        Liked by 1 persoon

  1. Ik heb de aflevering ook gezien, en weet niet hoe ik me erbij moet voelen. Zoon bijvoorbeeld die het stijve lijk van zijn vader uit de kist neemt als een plank, hem rechtop zet en een briefje geld in zijn zak stopt in de hoop veel geld terug te krijgen.
    Of moeder die het jammer vind dat haar overleden dochtertje niet meer kan rechtop zetten om een nieuw kleedje aan te doen.
    Raar!

    Liked by 1 persoon

  2. Ik weet niet of ik het leuk zou vinden hier met het lichaam van een overleden familielid opgescheept te zitten.
    Cultuurverschillen kunnen erg groot zijn. Ook in verband met het omgaan met dood en verlies.
    Angst voor de dood heeft te maken met een overlevingsfactor. Plus dat vroeger doden door een epedemie lieftst zo vlug mogelijk werden weggestopt, en met reden dus.

    Liked by 1 persoon

    1. Inderdaad, bij een epidemie moeten ze zo snel mogelijk weg. Even dat familielid in huis mogen vasthouden, lijkt me wel iets, Vb thuis gewoon opbaren tot bij de begrafenis en mensen die komen groeten, gewoon zelf ontvangen.

      Liked by 1 persoon

  3. ’s Lands wijs ’s lands eer natuurlijk. Ik weet niet of ik dát zou willen. Maar er is al heel veel veranderd de laatste jaren in hoe wij met overleden geliefden omgaan. Ik heb al diverse keren afscheid genomen van mensen die gewoon thuis opgebaard lagen en ik ben ook zeker van plan Henk thuis te houden als hij eerder dan ik zou overlijden. Het is heel warm heb ik gezien bij onder anderen mijn zus. Afscheid nemen is nooit makkelijk maar het is belangrijk dat dat de nabestaanden het zo kunnen invullen dat zij er het meest vrede mee kunnen hebben. Ik ga ook voor mezelf géén aanwijzingen achter laten hoe het moet, dat is voor mij dan niet belangrijk meer maar voor de nabestaanden kan het veel verschil maken als zij het kunnen doen zoals zij het “goed”vinden.

    Liked by 1 persoon

    1. De overledene nog even thuis houden tot aan de begrafenis zou voor mij het verwerkingsproces positief beïnvloeden, denk ik. En mensen die komen groeten, zelf ontvangen helpt ook aanvaarden. Hier werd het voorstel nooit gedaan, en dat lijkt me een gemiste kans.

      Like

      1. Het is steeds meer “normaal” ook de bloemen in huis eromheen hebben zo veel meer nut en maken het allemaal zachter.
        Het is tegenwoordig echt mogelijk alles naar eigen wens te doen. Mijn zus lag in haar eigen (laatste hoog/laag) bed opgebaard en het bezoek kan dan wat spreiden waardoor de nabestaanden niet een uur in een rijtje hoeven staan handen schudden maar ook echt hun verhaal kwijt kunnen

        Like

  4. Ik heb met verbazing naar dit programma gekeken. Wat ik eerst gruwelijk vond sloeg gaande weg over naar begrip..
    Zoiets is in onze dichtbevolkte maatschappij echt niet mogelijk . Wat meer oprecht medeleven kan zeker , nu wordt het een kort ritueel om er vanaf te zijn en dan zo vlug mogelijk de draad van het leven weer op te nemen. Er mag toch wat meer tijd zijn om te rouwen en het verlies te verwerken.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s